29 grudnia 2023 roku Republika Południowej Afryki wniosła przeciwko Izraelowi skargę przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości, zarzucając mu naruszenie Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa. Partia Razem zajęła jasne stanowisko: polski rząd powinien przystąpić do postępowania i poprzeć skargę. Skarga nie przesądza wyroku: o tym, czy działania Izraela w Gazie spełniają prawną definicję ludobójstwa, ma dopiero rozstrzygnąć sam Trybunał. Rzecz w tym, by państwa, w tym Polska, nie stały bezczynnie wobec sygnałów ostrzegawczych, bo obowiązek zapobiegania ludobójstwu jest zarazem moralny i prawny.
Co zarzuca skarga RPA?
Skarga opiera się na faktach dotyczących skali zniszczeń w Gazie po 7 października 2023 roku oraz na publicznych wypowiedziach izraelskich polityków, wskazujących — zdaniem RPA — na intencję zniszczenia palestyńskiej ludności. Według danych przywołanych w styczniu 2024 roku w izraelskich ostrzałach i inwazji lądowej zginęło wówczas 21 tysięcy Palestynek i Palestyńczyków, w tym 7 tysięcy dzieci, a około 85% populacji Strefy Gazy zostało zmuszonych do ucieczki z domów (stanowisko Razem, styczeń 2024). To liczby ze stanu na początek 2024 roku, kiedy skargę składano.
RPA zwróciła się też o zastosowanie środków tymczasowych. W styczniu 2024 roku Trybunał uznał, że prawa Palestyńczyków wynikające z konwencji o ludobójstwie są „prawdopodobne", i nakazał Izraelowi między innymi zapobiegać aktom ludobójstwa oraz umożliwić dostarczanie pomocy humanitarnej (Amnesty International; MTS, sprawa nr 192). W maju 2024 roku Trybunał nakazał wstrzymanie ofensywy w Rafah (reporterzy rp.pl relacjonujący postanowienie MTS; MTS, sprawa nr 192).
Na czym polega stanowisko Razem?
Partia trzyma dwie rzeczy naraz. Z jednej strony stanowczo potępia ataki na izraelskich cywilów i przetrzymywanie zakładników przez Hamas i inne grupy zbrojne, uznając, że i te czyny powinny być przedmiotem postępowania przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym. Z drugiej — podkreśla, że żaden atak zbrojny nie może usprawiedliwiać naruszenia konwencji o ludobójstwie ani odmawiania ludności cywilnej dostępu do wody, żywności, leków i paliwa.
Razem osadza obecną sytuację w dłuższym kontekście: trwającej od dekad, nielegalnej w świetle prawa międzynarodowego okupacji terytoriów palestyńskich i wieloletniej blokady Gazy. Dlatego partia wezwała polski rząd, by przystąpił nie tylko do sprawy z powództwa RPA, ale też do postępowania opiniodawczego wszczętego przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w sprawie skutków prawnych izraelskiej okupacji. Prawną kwalifikację partia konsekwentnie zostawia sądom — to Trybunał ma orzec, czy doszło do ludobójstwa, i jakie są konsekwencje przedłużającej się okupacji i osadnictwa.
Ta powściągliwość w słowach idzie w parze z konkretnym żądaniem politycznym: naciskiem Unii Europejskiej na Izrael, który przybrał między innymi formę europejskiej inicjatywy o zawieszenie umowy UE–Izrael. Ten sam standard prawa międzynarodowego, którego Razem domaga się wobec Rosji, opisujemy w tekście ścigać zbrodniarzy bez wyjątków.
Dlaczego to ważne dla Polski?
Konwencja o ludobójstwie nakłada na wszystkie państwa-strony obowiązek działania na rzecz zapobiegania zbrodni, a nie tylko jej karania po fakcie. Przystąpienie do postępowania jest więc dla Razem nie gestem wobec jednej ze stron konfliktu, lecz konsekwencją zasady, że globalny porządek oparty na prawie międzynarodowym jest gwarancją bezpieczeństwa wszystkich — także Polski, która sama powołuje się na to prawo, potępiając rosyjską agresję.
Co proponuje Razem
Polska powinna przestrzegać prawa międzynarodowego i ścigać zbrodniarzy wojennych — bez względu na to, czy agresorem jest Rosja, Izrael czy ktokolwiek inny.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Silna Polska w sprawiedliwej Europie”, pkt 4, partiarazem.pl
- Przystąpienie Polski do postępowania z powództwa RPA przeciwko Izraelowi przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości i poparcie skargi.
- Przystąpienie do postępowania opiniodawczego ONZ w sprawie skutków prawnych izraelskiej okupacji terytoriów palestyńskich.
- Natychmiastowe zawieszenie broni, zakończenie ostrzałów i zapewnienie pomocy humanitarnej jako priorytet.
- Rozliczenie zbrodni niezależnie od strony — potępienie ataków Hamasu i przetrzymywania zakładników wraz ze sprzeciwem wobec odpowiedzialności zbiorowej.
Źródła i dalsza lektura
- Partia Razem — stanowisko ws. oskarżenia RPA przeciwko Izraelowi przed MTS (styczeń 2024)
- Partia Razem — stanowisko Zarządu Krajowego ws. sytuacji w Strefie Gazy (2023)
- Amnesty International — obowiązek Izraela wykonania orzeczenia MTS
- rp.pl — MTS nakazał Izraelowi wstrzymanie ofensywy w Rafah (maj 2024)
- Partia Razem — deklaracja programowa, „Silna Polska w sprawiedliwej Europie" (pkt 4)